പനമരം
ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്

സേവനവകാശ നിയമം (Right to Service Act) – ഒരു വിശദീകരണം

സേവനവകാശ നിയമം എന്നത് സർക്കാർ ഓഫീസുകളിൽ നിന്ന് പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കേണ്ട സേവനങ്ങൾ നിശ്ചിത സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ ലഭ്യമാക്കണമെന്ന് ഉറപ്പുനൽകുന്ന നിയമമാണ്. ജനങ്ങൾ സർക്കാർ സേവനങ്ങൾക്കായി അനാവശ്യമായി ഓഫീസുകൾ കയറിയിറങ്ങേണ്ട സാഹചര്യം ഒഴിവാക്കുകയും, ഉത്തരവാദിത്തവും സുതാര്യതയും വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് ഈ നിയമത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.

കേരളത്തിൽ ഇത് സാധാരണയായി “കേരള സംസ്ഥാന സേവനാവകാശ നിയമം, 2012” എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. കേരള സംസ്ഥാന സേവനാവകാശ നിയമം, 2012

നിയമത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ

• സർക്കാർ സേവനങ്ങൾ സമയബന്ധിതമായി നൽകുക
• ഓഫീസുകളിലെ കാലതാമസം കുറയ്ക്കുക
• ജനങ്ങൾക്ക് അവകാശബോധം നൽകുക
• ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഉത്തരവാദിത്തം ഉറപ്പാക്കുക
• സുതാര്യവും കാര്യക്ഷമവുമായ ഭരണസംവിധാനം സൃഷ്ടിക്കുക

നിയമപ്രകാരം ലഭിക്കുന്ന പ്രധാന അവകാശങ്ങൾ

പൗരന് ഒരു സേവനത്തിന് അപേക്ഷ നൽകിയാൽ:

1. അപേക്ഷ സ്വീകരിക്കണം
2. അപേക്ഷയ്ക്ക് രസീത്/അക്ക്നോളജ്‌മെന്റ് നൽകണം
3. നിശ്ചിത സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ സേവനം ലഭ്യമാക്കണം
4. സേവനം നിഷേധിക്കുകയാണെങ്കിൽ കാരണം എഴുതി അറിയിക്കണം
5. അപ്പീൽ നൽകാനുള്ള അവകാശം ലഭിക്കും

പഞ്ചായത്തിൽ സാധാരണ ഉൾപ്പെടുന്ന സേവനങ്ങൾ

ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ സാധാരണയായി താഴെപ്പറയുന്ന സേവനങ്ങൾ സമയപരിധിയോടെ ലഭ്യമാക്കപ്പെടുന്നു:

• ജനന സർട്ടിഫിക്കറ്റ്
• മരണ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്
• വിവാഹ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്
• കെട്ടിട നിർമാണ അനുമതി
• ഉടമസ്ഥാവകാശ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്
• താമസ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്
• ലൈസൻസ് പുതുക്കൽ
• നികുതി സംബന്ധമായ സേവനങ്ങൾ
• സാമൂഹ്യസുരക്ഷാ പെൻഷൻ സംബന്ധിച്ച സേവനങ്ങൾ

സമയപരിധി

ഓരോ സേവനത്തിനും സർക്കാർ പ്രത്യേക സമയപരിധി നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഉദാഹരണത്തിന്:

(സമയപരിധി വകുപ്പ്/സേവനപ്രകാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.)

സേവനം വൈകിയാൽ എന്ത് ചെയ്യാം?

സേവനം നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ ലഭിക്കാത്ത പക്ഷം:

• ബന്ധപ്പെട്ട ഉദ്യോഗസ്ഥനോട് പരാതി നൽകാം
• ഒന്നാം അപ്പീൽ അധികാരിയെ സമീപിക്കാം
• തുടർന്ന് ഉയർന്ന അധികാരിക്ക് രണ്ടാം അപ്പീൽ നൽകാം

ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഉത്തരവാദിയായ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ പിഴ നടപടികളും ഉണ്ടായേക്കാം.

സേവനവകാശ നിയമത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ

• അഴിമതി കുറയാൻ സഹായിക്കുന്നു
• ജനങ്ങൾക്ക് സമയനഷ്ടം ഒഴിവാക്കുന്നു
• ഓഫീസുകളുടെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു
• ഓൺലൈൻ സേവനങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു
• ജനവിശ്വാസം വർധിപ്പിക്കുന്നു

പഞ്ചായത്തിൽ ഇത് എങ്ങനെ പ്രാവർത്തികമാക്കുന്നു?

പഞ്ചായത്ത് ഓഫീസുകളിൽ സാധാരണയായി:

• സേവന പട്ടിക പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കും
• ഓരോ സേവനത്തിന്റെയും സമയപരിധി രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കും
• ഉത്തരവാദ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കും
• ഫ്രണ്ട് ഓഫീസ് / ഹെൽപ്പ് ഡെസ്ക് പ്രവർത്തിക്കും

ഒരു ലളിതമായ ഉദാഹരണം

ഒരു വ്യക്തി ജനന സർട്ടിഫിക്കറ്റിനായി പഞ്ചായത്തിൽ അപേക്ഷ നൽകിയാൽ, നിയമത്തിൽ പറയുന്ന സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് നൽകേണ്ടത് പഞ്ചായത്തിന്റെ ബാധ്യതയാണ്. വൈകിയാൽ അപേക്ഷകന് പരാതി നൽകാനും അപ്പീൽ ചെയ്യാനും അവകാശമുണ്ട്.